close

YOOtoppanel

otseminar  
Onze eerstvolgende seminars:

Het Nieuwe Testament in Vogelvlucht, 6 maart, Baptistengemeente Sneek

Het Nieuwe Testament in Vogelvlucht, 20 maart, evangeliegemeente Soest
ntseminar

Top Panel
donderdag, 13 december 2018

Rechters


Chronologie

TAVOR

De gebeurtenissen in Jozua en Richteren hangen nauw met elkaar samen en zijn misschien zelfs gelijktijdig (Richt 1:1,2:6-10,20:26-28). De chronologie van de periode is moeilijk te bepalen. De bijbelse gegevens zijn op dit punt eenvoudigweg onvoldoende. Bij elkaar opgeteld beslaan de jaren van de verschillende richters in het boek 410 jaren. Dat maakt duidelijk dat verschillende richters op hetzelfde moment in verschillende delen van het land moeten hebben geleefd (bijv. Jefta/Simson). Immers, de verovering van Kanäan begint ca. 1406 en Davids koninkrijk is stevig gevestigd in 1000 vChr. Het valt ook af te leiden uit 1 Kon 6:1 dat 480 jaren laat verstrijken tussen de Exodus en Salomo. Dit vers en Richt 11:26 vereisen een vroege datering van de  Exodus (ca. 1446).

 


Syncretisme en immoraliteit  

Silo is het godsdienstige middelpunt sinds de dagen van Jozua. Maar uit het verhaal blijkt dat zelfs dichtbij mensen uit de verschillende stammen hun eigen heiligdommen hebben. Daar wordt de aanbidding van Jahweh vermengd met de afgoderij van Kanaän  (syncretisme). Er is geen politieke hoofdstad.

Hoewel Jozua veel koningen verslagen had, bleven de Kanaänieten in het land. Israël veroverde heuvelland; Kanaänieten behielden vlakten dankzij het overwicht van hun strijdwagens. De vlakte van Jizreël blijft ‘niemandsland’ tot de verovering door David. Steden als Gezer en Megiddo waren te zwaar versterkt om op dat moment door te Israëlieten te worden ingenomen. 

Daarnaast noemt Richteren ook Israëls ongehoorzaamheid aan Gods bevel. Zij willen de Kanaänieten  niet zonder compromis verdrijven. Verbroedering en gemengde huwelijken leidden tot verdere ongehoorzaamheid en geloofsafval. De samensmelting met de vruchtbaarheidscultus en de daarbij horende tempelprostitutie en  kinderoffers leidt tot moreel verval. Het boek van de Richteren geeft veel voorbeelden van afgoderij, immoraliteit en wetteloosheid in Israël.  
De drie laatste hoofdstukken schilderen een somber beeld van de morele en godsdienstige toestand in het land. Waarschijnlijk moeten we het verhaal van de verhuizing van de Danieten en het stichten van hun aparte heiligdom plaatsen in de eerste dagen van de richters, kort na Jozua’s dood. In het lied van Debora zit Dan immers al bij de schepen. Dat kan een aanduiding zijn van hun woonplaats vlak bij de zeevarende Feniciërs van de Libanon.

baal-asherah In het verhaal over de bijvrouw van de Leviet (Richt 19) zitten meerdere boodschappen verborgen. Bethlehem (waar de Leviet gastvrij onthaald wordt)  is de stad van David, Rama die van Samuel. Gibea, de stad van de schanddaad, is die van Saul. Het hele verhaal van de schanddaad laat alarmbellen rinkelen: een stam van Israël doet hetzelfde als Sodom en Gomorra met de gasten van Lot. Kanaän heeft door zijn immoraliteit het land verspeeld; Israël is hard op weg hetzelfde te doen. Veel Israëlieten nemen deel aan de aanbidding van Baäl of Astarte. Daardoor brengen ze de vloek over zichzelf die was uitgesproken op de bergen Ebal en Gerizim. Geloofsafval leidt tot oordeel en onderdrukking, totdat het volk tot inkeer komt en God smeekt om verlossing. Dan wekt God een rechter op om zijn volk te verlossen. Deze cyclus van zonde, verdriet, smeken en verlossing wordt zeven maal herhaald (er worden twaalf richters genoemd).
Ook al werden deze richters door God gebruikt om zijn volk te verlossen en kwam zijn Geest op hen voor deze taak, toch zijn in verschillenden van hen de immoraliteit en verwarring te zien die Israël kenmerkten. Hoe verder in het boek, hoe twijfelachtiger hun allooi. Op latere leeftijd pleegde Gideon afgoderij, Jefta's eed was twijfelachtig, Simson was regelrecht egoïstisch, arrogant en immoreel. Hij overtrad twee van de wetten voor Nazireeërs (door een kadaver aan te raken en wijn te drinken) en weigerde zijn seksuele lust in te tomen. Tenslotte kwam hij ten val door zijn passie voor vrouwen. Triest genoeg was hij in zijn sterven succesvoller dan in zijn hele leven. Dat God zelfs zulke mannen gebruikte, maakt zijn liefde voor zijn volk en zijn macht des te groter. Zijn trouw en hun falen zijn een bemoediging en waarschuwing voor iedere gelovige.

 Tegenstanders

filistijnse_strijder De eerste onderdrukker was Kushan-Rishataim uit Mesopotamië. Hij is misschien een Hethietische koning geweest. Na Ramses II (1290-1224), maar vooral na de inval van de Zeevolken (ca. 1200 vChr.) ging Egypte’s macht achteruit, terwijl Assyrië nog niet groot genoeg was om invloed uit te oefenen in Kanaän. Kleinere ‘lokale’ machten vulden dit vacuüm en onderdrukten (sommige stammen van) Israël. Onder hen waren Kanaänitische koningen, Moabieten, Midianieten, Amalekieten en Filistijnen.


Technologie

In verschillende verhalen is het duidelijk dat deze volkeren een betere (ijzeren) wapenuitrusting hadden dan de Israëlieten. Die beheersten de ijzersmeedkunst nog niet en waren over het algemeen licht bewapende voetsoldaten.


Beth-San

bethshanBeth-San ligt op de kruising van  de Oostelijke uitloper van de Jizreëlvallei (Harod) en de Jordaanvallei (strategisch). De plaats is aantrekkelijk dankzij een vruchtbare bodem, bronnen, en een warm klimaat. Ten tijde van Saul is de stad met de hele vallei in handen van Filistijnen. Zijn zoon Isboseth regeert zelfs vanuit Mahanaïm in het Overjordaanse. 
Beth-San is ingenomen door David;
rond 700 v Chr. is de stad weer verlaten. Omstreeks 300 v Chr. begint een nieuwe bewoningsfase als Scythopolis. De grootste bloei maakte de stad door onder de Romeinen.


Theologische boodschap

Richteren laat zien dat Israëls ongehoorzaamheid bittere consequenties heeft (beroving, onderdrukking, slavernij). Maar tegelijk blijft God wel trouw aan zijn verbond. Telkens als het volk tot Hem roept, is Hij genadig en stuurt een redder.  Zo zal het uiteindelijk ook gaan met de ballingschap: zonde heeft altijd gevolgen, maar Gods genade is uiteindelijk het grootst. Hij zal Israël redden en uiteindelijk ook deze hele wereld. Want van U is het koninkrijk ...

 
Reageer (0 reacties)

You need to login or register to post comments.
Reageer op dit artikel in het forum. (0 posts)