close

YOOtoppanel

otseminar  
Onze eerstvolgende seminars:

Het Nieuwe Testament in Vogelvlucht, 6 maart, Baptistengemeente Sneek

Het Nieuwe Testament in Vogelvlucht, 20 maart, evangeliegemeente Soest
ntseminar

Top Panel
donderdag, 28 oktober 2021
dinsdag, 10 november 2009 14:20
Inhoudsopgave
Verdeeld Koninkrijk
Koningen van het verdeelde koninkrijk
Assur
profeten
Alle pagina's

Verdeeld Koninkrijk

 931-722 voor Christus

Scheuring

 

doodsmasker_van_farao_Sheshonk

De scheuring van het koninkrijk van David en Salomo is een direct gevolg van Rehabeams onwijze politiek. De onderliggende oorzaak is Salomo’s afgoderij als gevolg van al zijn diplomatieke huwelijken (1 Kon 11:11). Farao Sisak/Sheshonq ziet een kans en stuurt de politieke vluchteling Jerobeam terug als kandidaat voor de troon in het Noorden. De grens tussen Israël en Juda komt te liggen tussen Mizpa en Bethel, maar enkele kilometers ten Noorden van Jeruzalem. Het Tweestammenrijk bestaat uit Juda en Benjamin. De hoofdstad blijft Jeruzalem en het koningschap blijft tot het einde bij het huis van David. Godsdienstig centrum blijft de tempel in Jeruzalem.

 

Het Tienstammenrijk wordt wisselend aangeduid als Israël, Efraïm of Samaria. Als hoofdstad fungeren achtereenvolgens Sichem, Tirsa en Samaria. Verschillende kortdurende dynastieën volgen elkaar op. De grootste wereldlijke macht bereikt Israël onder de Omriden (Omri - Achab - Achazja - Joram). Omri sticht de nieuwe hoofdstad Samaria en zijn zoon Achab verfraait en versterkt hem.Om zijn nieuwe koninkrijk los te weken van de tempel in Jeruzalem en tot een natie te vormen, sticht Jerobeam staatstempels in Dan en Bethel (Noord- en Zuidgrens). Daarin plaatst hij gouden kalveren (een verwijzing naar de Apiscultus die hij in Egypte had leren kennen, of naar Baäl/Hadad staande op de rug van de hemelstier?). Het is een godsdienstige mengvorm (syncretisme): nog steeds wordt de naam YHWH gebruikt.

 
teshub1 apis_ncg calf2 BAAL
De god Teshub staande op een stier De Egyptische god Apis, symbool van kracht en vruchtbaarheid Een zilveren stierkalf uit de opgraving van Ashkelon Baäl met bliksemschichten
Door de scheuring gaan vazalstaten en veroverde gebieden (vlakte van Akko, Filistea) verloren. Israël heeft nog maar beperkte controle over de kustvlakte. Alleen Saron (incl. Dor) wordt nog beheerst. Perioden van conflict, alliantie (Josafat - Achab) en co-existentie wisselden elkaar af. Onderwijl neemt de dreiging van Assyrische expansie toe. Israël vormt onder Achab een coalitie met Aram/Syrië en brengt in de slag bij Qarqar (853) de Assyrische opmars tijdelijk tot staan. Kort daarna laait hun onderlinge strijd weer op en sneuvelt Achab.
 

 

Koningen van het Verdeelde Koninkrijk
 

 

Koningen van Juda

Datering
 

 

Profeten
 

 

Koningen van Israël

Datering
 

 

Rehabeam

931-913


Jerobeam

931-910

Abia

913-911

Nadab

910-909

Asa

911-870

Baasa

909-886

Elah

886-885

Zimri

885

Omri

885-874

Josafat

873-848


Elia

Achab

874-853

Ahazia

853-852

Joram

853-841

Obadja

Elisa

Joram

852-841

Ahazia

841


Jehu

841-814

Athalja

841-835

Joel


Joas

835-796


Joahaz

814-798

Amazia

796-767

 


Jona

Joas

798-782

Azarja/Uzzia

792-740

Amos

Jerobeam II

793-753

Zacharia

753-752

Sallum

752

Jotam

750-731

Jesaja
Micha

Hosea

Pekah

Menahem

752-742

Pekahia

742-740


752-732

Achaz

735-715

Hosea

732-722

Hizkia

715-686


Deportatie en verspreiding door Assyrië

Manasse

695-642


Nahum

Amon

642-640

Josia

640-609

Jeremia
Zefanja
Habakuk


Eljakim/Joahaz

609

Jojakim

609-597

Daniël
Ezechiël

 


Jojakin

597

Zedekia

597-586

Babylonische ballingschap
586-537


Herstel

Haggai
Zacharia



Assur

Jehu

Wanneer Jehu Joram, de tweede zoon van Achab, gedood heeft en zich meester maakt van de troon, onderwerpt hij zich aan de koning van Assur. Door schatting te betalen, krijgt hij rust aan de grenzen en kan hij zich concentreren op zijn binnenlandse problemen. De afbeelding van de knielende Jehu voor de koning van Assur is de enige die van een koning van Israël hebben. Men mocht immers geen afbeelding van enig levend wezen maken.

Tiglathpileser III (745-727, t.t.v. Jesaja) breidt Assyrië sterk uit van de Perzische Golf tot Israël door de opbouw van het eerste permanente leger. Assyrische bronnen vermelden Uzzia als hoofd van de Westelijke coalitie die hun opmars tijdelijk tot staan brengt.

Jesaja 7-8 spreken van een vergeefse poging van Israël en Aram (Syrië) om Juda onder Achaz in een coalitie tegen Assyrië te dwingen. Onder de goddeloze Achaz voert Juda een pro-Assyrische politiek. Hij vereert Assyrische goden,  sluit de tempel en ‘deed zijn zonen door het vuur gaan’. Zijn zoon Hizkia breekt met dit alles, verwoest de offerplaatsen, herstelt de tempel en de dienst aan Jahweh. De grote profeet Jesaja is waarschijnlijk zijn neef.

Salmaneser V (726-722) verovert het tienstammenrijk, maar sterft tijdens de inname van Samaria. Zijn opvolger Sargon II claimt de overwinning en voert de overlevenden weg naar Assur (722). Het grondgebied van het tienstammenrijk wordt verdeeld in drie Assyrische provincies (Samaria, Dor en Megiddo).



Profeten

Zijn grootste wereldlijke macht bereikt Israël onder de dynastie van de Omriden. In deze dagen treden de profeten Elia (‘Jahweh is God’) en Elisa (‘mijn God redt’) op. De ondergang van Tienstammenrijk was aangekondigd door de profeten Hosea en Amos. Dan is alleen Juda nog over. Waarschijnlijk wordt het voorlopig gespaard omdat het in de bergen ligt, afzijdig van de grote strategische via maris.

Hosea's bediening begon in het laatste decennium van de regering van Jerobeam II (ca.760 vChr.) en duurde tientallen jaren (1:1). Hij groeide op tijdens Israëls hoogtijdagen, maar profeteerde en was getuige van haar neergang en vernietiging. Onder Tiglathpileser rukten de Assyriërs op naar het Westen en een tijd lang betaalde het Noordelijke koninkrijk een zware schatting om een aanval te voorkomen. Pekah maakte zich meester van de troon als kampioen van de anti-Assyrische lobby. Hij werd vermoord en vervangen door Hosea, die als vazal van Assur begon maar rebelleerde. Dat betekende het einde.

Hosea's huwelijk en gezin werden de basis voor zijn boodschappen aan zijn volk. God droeg hem op te trouwen met een ontrouwe vrouw, die model stond voor Israëls ontrouw aan God. Na hun scheiding moest hij deze verachte vrouw in liefde terugnemen zoals God zich zou ontfermen over zijn volk. De namen van de kinderen voorspelden onheil voor het Noordelijke koninkrijk: ‘Jizreëel’ wees terug naar de uitroeiing van de Omriden in hun residentie, en wees vooruit naar het naderende oordeel in de vallei van Jizreëel. ‘Lo-ruhamah’ (niet ontfermde) en ‘Lo-ammi’ (niet mijn volk) betekenden dat God niet langer zijn toorn tegen zijn zondige volk zou inhouden; ze zouden niet langer zijn verbondsvolk zijn. Hosea profeteerde van oordeel maar ook van herstel van een herenigd volk als `zonen van de levende God’.

Joël trad op in Juda. De datering van zijn activiteit is onbekend. Hij profeteert naar aanleiding van een zware sprinkhanenplaag. Dat is nog maar een schaduw van de grote Dag van de Heer.

Amos predikte kort in de laatste jaren van Jerobeam II. Hij was afkomstig uit Tekoa (Z. van Bethlehem), waar hij boer en herder was. Hij was door God geroepen en naar het officiële heiligdom in Bethel gestuurd. Zijn eerste woorden van oordeel tegen omringende volkeren en Juda wekten de belangstelling, maar toen troffen zijn woorden tegen Samaria doel. Er was welvaart en uiterlijke religiositeit, maar de rijken buitten de armen en hulpelozen uit. Amos veroordeelde sociaal onrecht, onderdrukking en immoraliteit. Hij kondigde de verwoesting van Samaria en Bethel aan, maar beloofde ook toekomstig herstel van een herenigd koninkrijk van David.

Jona leefde tijdens de regering van Jerobeam II van Israël en Amazia van Juda, in het begin van de 8e eeuw vChr. (2 Kon 14:25). Door hem beloofde God herovering van gebieden die eerder waren verloren aan Syrië. Dit boek vertelt van zijn zending naar Ninevé, de hoofdstad van Assyrië .

In de 9e eeuw vChr. hadden Israël en Syrië/Aram op leven en dood gevochten tegen het oprukkende Assyrië. De coalitie van Benhadad en Achab was er in de slag bij Karkar aan de Orontes in geslaagd het tij te keren. Later onderwierp Jehu zich en betaalde schatting aan Salmaneser III. In de steek gelaten kon Syrië de druk van Assyrië niet langer weerstaan. Hazaël van Syrië leed de nederlaag tegen Adadnirari III. Inscripties uit de 9e eeuw vChr. getuigen van de gruwelijke wreedheden van de Assyriërs tegen overwonnen volkeren. Hun koningen pochten op hun gruweldaden en lieten ze op de muren van hun paleizen graveren. De Assyriërs waren dus meer dan een eeuw aartsvijanden van Israël geweest en hun gruweldaden moeten Jona bekend zijn geweest door Assyrische propaganda. Dit kan verklaren waarom Jona niet naar Ninevé wilde gaan (wat zou er met hem, burger van een vijandelijke natie, gebeuren als Ninevé zijn boodschap verwierp?) en waarom hij boos werd toen de stad zich bekeerde en niet geoordeeld werd.

Micha predikte in Juda tijdens de regeringen van Jotam, Achaz, en Hizkia. Hij was dus een tijdgenoot van Jesaja (Mic. 4 en Jes. 2 !). In Achaz' dagen werden Assyrische afgoden aanbeden in de Tempel. Immoraliteit en onrecht heersten. Micha verwijt de rijken dat zij de armen onderdrukken en roept op tot rechtvaardigheid. Hij voorspelt de aanstaande verwoesting van Samaria en Jeruzalem. Zijn woorden worden aangehaald door  Jeremia (26:18).


Profeten en koningen
 vóór de val van Samaria 722 voor Christus
 

Profeet

Datering

Koningen van Juda

Koningen van Israël

Obadja

845

Joram

Joram

Joël

835

Joas

Jehu

Jona

782

Amazia, Azarja/Uzzia (mederegent)
Assyrische koning: Salmaneser IV ?

Jerobeam II

Hosea

760
tot
720

Azarja/Uzzia,
Jotam,
Achaz,
Hizkia

Jerobeam II, Zacharia, Sallum, Menahem, Pekahia, Pekah, Hosea

Amos

760

Azarja/Uzzia

Jerobeam II

Jesaja

739
tot
685

Azarja/Uzzia,
Jotam,
Achaz,
Hizkia,
Manasse

Pekah,
Hosea

Micha

737
tot
690

Jotam,
Achaz,
Hizkia

Pekah,
Hosea

 

 

 

Laatst aangepast op dinsdag, 10 mei 2011 08:12
 
Reageer (0 reacties)

You need to login or register to post comments.
Reageer op dit artikel in het forum. (0 posts)