close

YOOtoppanel

otseminar  
Onze eerstvolgende seminars:

Het Nieuwe Testament in Vogelvlucht, 6 maart, Baptistengemeente Sneek

Het Nieuwe Testament in Vogelvlucht, 20 maart, evangeliegemeente Soest
ntseminar

Top Panel
zaterdag, 21 september 2019
woensdag, 11 november 2009 17:32

Bijbelse en oudoosterse verbonden


In de oudoosterse wereld kende men verbonden tussen personen (bijv. 1 Kon 5:12, David en Hiram; 1 Sam 20:8, David en Jonathan) en groepen/stammen (bijv. Jozua 9:15, Israël en Gibeonieten). Verbonden konden worden gesloten tussen gelijke partijen (bijv. Hattusilis III en Ramses II na de slag bij Kadesh, 1285 v Chr.) of ongelijke partijen, zoals tussen een grote koning en een vazal (bijv. Assyrië en Mari, 18e eeuw v Chr.).

Wellhausen stelde dat het verbond een late ontwikkeling was (na de profeten van de 8e eeuw), en dat de verbondsteksten in de Pentateuch het werk waren van latere redacteurs tijdens de laatste eeuwen van het koninkrijk, en tijdens/na de ballingschap. Dat wordt weersproken door de sterke overeenkomst tussen deze verbondsteksten en de ons bekende Hethietische verbonden (vazalverdragen) uit het midden van het twee millennium voor Christus (14e-13e eeuw v Chr.). Die volgen een vast stramien:

 

  1. inleiding - de identificatie van degene die het verbond sluit

  2. historische proloog - waarin de grote koning verhaalt hoe de betrekkingen zijn ontstaan

  3. bepalingen - de verplichtingen van de vazal

  4. afschrift te leggen in het heiligdom van de vazal, en periodiek in het openbaar voorgelezen

  5. getuigen - meestal goden

  6. vervloekingen en zegeningen

Latere verbonden (1e millennium v Chr.) vertonen een afwijkend stramien:

  1. inleiding

  2. bepalingen en vervloekingen

  3. daarna of daarvoor: goddelijke getuigen

Vergelijkingen van Gods verbonden met Israël:

  1. inleiding -Ik ben de Here uw God

  2. historische proloog -die u uit Ur der Chaldeeën gebracht heeft/van Bethel/die u uit het diensthuis geleid heeft

In Gen 17 ontbreekt de historische proloog, maar er is een opmerkelijke parallel met Exodus 24-33. In beide gevallen sluit God een verbond, maar wordt het verbroken (gouden kalf, Ismaël), waarna God het verbond genadig hernieuwt. Genesis 17 is dan een hernieuwing van Gen 15, en daar vinden we wel zo’n proloog. 

  1. bepalingen -wandelt voor mijn aangezicht

  2. afschrift te leggen in het heiligdom van de vazal, en periodiek in het openbaar voorgelezen - tien geboden in de ark gelegd; de kinderen ingeprent; door Mozes onderwezen; gekopieerd en gelezen door de koning

  3. getuigen - hemel en aarde

  4. vervloekingen en zegeningen - Ik zal u zegenen; Ik zal zegenen wie u zegenen en vervloeken wie u vervloeken; zegen en vloek houd Ik u voor (Deut.28-30; Jozua 8:33v - Ebal en Gerizim)

Gebruiken rond verbondssluitingen uit die tijd die we ook aantreffen in de Pentateuch zijn: (1) de vermelding van getuigen, zoals het oprichten van gedenkstenen, apart zetten van dieren; (2) een gemeenschappelijke maaltijd; (3) het slachten en delen van offerdieren - kennelijk gingen de verbondspartners samen tussen die delen door als teken van de gevolgen van het breken van het verbond. Vgl. Jeremia 34:18, en een verdrag tussen Ashurnirari V van Assyrië en Mati’ilu van Arpad:

‘Als Mati’ilu zondigt tegen dit verdrag dat met een eed aan de goden gesloten is, dan zal, net zoals dit zuiglam dat uit zijn kudde gehaald is, niet terugkeert naar zijn kudde, Mati’ilu helaas niet naar zijn land terugkeren.’ (Pritchard, Ancient Near Eastern Texts, 532)

We kunnen uit deze overeenkomsten twee conclusies trekken. Ten eerste: wanneer de verbonden in de Pentateuch lijken op de vroege Hethietische verbonden en afwijken van de latere, plaatst dat deze verbonden vroeg. Ten tweede: wanneer het hele patroon van de verbonden sterk overeenkomt met de Hethietische verbonden, wijst dat op de eenheid van de tekst; het zou wel zeer toevallig zijn wanneer verschillende redacteurs uit een geheel andere tijd en ander cultureel milieu verschillende bronnen samenvoegden tot een patroon dat in hun tijd al lang niet meer bekend was, maar dat overeenkwam met de tijd waarin de schrijver claimt te leven.

Het verbond in de Pentateuch wordt besproken in U. Cassuto's commentaar op Genesis (Jeruzalem 1964), en in A.G. Knevel e.a.,Verkenningen in Genesis (Kampen 1986).

Laatst aangepast op dinsdag, 02 november 2010 11:31
  Geen reacties.
You need to login or register to post comments.
Reageer op dit artikel in het forum. (0 posts)